اگزما

اگزما چیست؟

اگزما نوعی از بیماریهای پوستی التهابی است که در ابتدا با علامت«خارش» و بروز یك‌سری ضایعات، بر روی پوست ظاهر می‌شود كه می‌تواند با وسعت كم در نواحی خاص دیده شود و به تدریج ضایعات با خارش‌های شدید، قرمزی و التهاب پوست، افزایش یابند.

یكی از عوامل مهم بروز اگزما در افراد، عوامل ژنتیكی است كه با فصل و تغییر آن ارتباط چندانی ندارد اما با فرارسیدن فصل تابستان، این عارضه بیش از سایر فصول سال مشهود است. برخی عوامل باعث می‌شوند این ضایعات پوستی، تشدید شوند كه از آن دسته می‌توان به تعریق زیاد اشاره كرد.ژنی كه در تماس با خورشید، اگزما را ایجاد می‌كند، دقیقاً در محل‌هایی كه پوست در ارتباط با نور خورشید است، بروز می‌كند و گاهی حتی اگر پوست در معرض نور مستقیم نباشد، گرمای زیاد، احساس داغی و قرمزی روی پوست نیز می‌تواند منجر به خشكی پوست شود كه این خشكی می‌تواند یكی از عوامل زمینه‌ساز ایجاد ضایعات اگزمایی شود، البته خشكی پوست در زمستان نیز به دلیل كاهش رطوبت محیط و سرما، ایجاد می‌شود.

به دنبال خشكی، احساس خارش بدن ایجاد می‌شود و پس از آن بروز ضایعات و مجدداً احساس خارش شدیدتر رخ می‌دهد كه می‌تواند به صورت سیكل ادامه پیدا كند و بر ضایعات، افزوده شود. بیماری اگزما یا درماتیت، یکی از بیماریهای شایع پوست می باشد؛ به طوری که درصد بالایی از بیماران کلینیک های تخصصی پوست را بیماران مبتلا به این بیماری تشکیل می دهند. اگزمای دست خانمهای خانه دار یکی از انواع اگزمای تحریکی میباشد که بسیار شایع است.

انواع اگزما

به طور کلی اگزما را به دو دسته می توان تقسیم کرد :

  • نوع تحریکی

نوع تحریکی هر ماده محرکی می تواند باعث تشدید بیماری شود

  • نوع آلرژیک

در نوع آلرژیک ماده خاصی باعث ایجاد و تشدید بیماری می باشد و سیستم ایمنی بدن نیز درایجاد بیماری دخالت دارد.

مثال آن نوعی حساسیت به نیکل است که دردختران نوجوان وجوان شایعتر بوده ودر ناحیه مچ دست و نرمه گوش بیشتر رخ می دهد. اگزماهای تحریکی حتی به مواد غیرمحرک هم می تواند حساس بوده و تماس با یک شوینده معمولی نیز می تواند باعث تشدید بیماری شود . شکل ظاهری ضایعات اگزمایی بسته به حاد ومزمن بودن بیماری متفاوت است . درنوع حاد بیماری ضایعات تاولی ریز خارش دار ومترشحه رخ داده ودرنوع مزمن پوست خشک بوده وضخامت آن افزایش یافته وترکهای پوستی ایجاد شده وخارش نیز بشدت وجود دارد.

اصل اساسی در بیماری اگزما پرهیز از تماس با مواد محرک در اگزمای تحریکی وپرهیز از تماس با ماده آلرژن در اگزمای تماسی آلرژیک است . تستهای خاصی می تواند به ما کمک کند تا ماده آلرژن رابشناسیم واز آن پرهیز کنیم . در مورد درمان نیز استفاده از مواد خشک کننده پوست درانواع مترشحه و داروهای نرم کننده در نوع خشک بیماری همراه با استروییدهای موضعی می تواند کمک کننده باشد . درمورد اگزمای دست خانمهای خانه دار استفاه از دستکش نخی مناسب درکارهای خشک منزل واستفاده از دستکش نایلونی برروی دستکش نخی درکارهای مرطوب مثل ظرفشویی و رختشویی لازم وضروری است .

مواد شوینده دست نیز باید به گونه ای انتخاب شود که کمترین تحریک را داشته باشند . البته گاهی حتی تماس با آب می تواند بیماری اگزمای تحریکی دست راتشدید کند که دراین گونه موارد باید شستشوی دست به حداقل ممکن برسد وهربار پس از شستشو ازنرم کننده های قوی پوست مثل وازلین واوسرین استفاده شود . البته اگزما انواع دیگری نیز دارد مثل اگزمای سکه ای، اگزمای بعلت تجمع خون درساق پا ، اگزمای کراکل و ...  که کمتر از انواع گفته شده شایع بوده ودرمان آنها نیز از همان اصول کلی درمان اگزماها پیروی می کند

رفتارهای اگزمایی

برخی اوقات شاهد بعضی از رفتارهای اگزمایی هستیم كه می‌تواند در تشدید این عارضه نقش داشته باشد، همانند داشتن تماس مستقیم با آفتاب به همراه استعمال كرم‌های برنزه‌كننده و یا استفاده از استخرهای سرباز و یا حتی سرپوشیده و تماس طولانی با آب و بخصوص «كلر» كه باعث ایجاد خشكی پوست می‌شود، پوشیدن لباس‌‌های خاص از جنس نایلون كه تعریق بدن را زیاد می‌كند نیز، فرد را مستعد اگزما می‌كند.

پیشگیری از اگزما

سعی كنیم كمتر در گرما و نور مستقیم خورشید باشیم و پوشیدن لباس مناسب و خنك را از یاد نبریم. عدم مصرف كرم‌های شیمیایی و مصرف بهنگام كرم‌های ضد آفتاب، می‌تواند در كاهش بروز عارضه نقش مؤثری داشته باشد، چراكه با طولانی شدن ضایعات بر روی پوست، سیكل خارش و خراش ایجاد می‌شود. اگر عامل ایجاد عارضه در اثر نور خورشید باشد، تمام نقاط زیر نور آفتاب درگیر می‌شوند كه از آن جمله می‌توان به برجستگی‌های صورت، پیشانی، روی بینی، گونه‌ها، پشت دست‌ها و حتی قسمت‌های بالایی دست و پا اشاره كرد، ولی اگر این عارضه بر اثر لباس و رنگ خاص آن باشد، اگزما خود را در چین و چروك بدن نشان می‌دهد.

گفتنی است که اگزما مسری نیست، ولی افرادی كه دارای زمینه خانوادگی هستند، مستعد این بیماری خواهندبود.عوامل تحریكی شامل گرما، سرما، لباس و …هستند و درخصوص عوامل تحریك داخل بدن می‌توان گفت که هر عاملی كه باعث شود پوست دچار خارش و تحریك شود، می‌تواند در تشدید و بروز اگزما نقش داشته باشد،مثلاً برخی با مصرف ماده غذایی بخصوصی (همچون ادویه‌ها)‌ دچار این بیماری می‌شوند كه بایستی در این خصوص پرهیز غذایی را فراموش نكنند.

 درمان دارویی

برای درمان بیماری اگزما باید عامل ایجادكننده تشخیص داده شود و سریعاً آن عامل را از پوست دور كرد و تحت نظر پزشك متخصص، از پمادهای كورتونی استفاده نمود. باید توجه داشت كه هیچ‌گاه نباید دارو و پمادهای كورتونی را خودسرانه مصرف كرد، چراكه ممكن است با مصرف پمادهای كورتونی قوی، پوست بدن درگیر ضایعات بیشتری شود و یا اصلاً  به دلیل این كه بیماری فرد «اگزما» نبوده با مصرف ضعیف‌ترین پماد كورتونی (بتامتازون)‌ تمام بدن درگیر شود، پس بهترین راه حل، تحت نظر بودن است.

منبع : کتاب رازهاای زیبایی و جوانی